Pytanie o to, kto może być fundatorem fundacji rodzinnej, pojawia się w niemal każdym projekcie sukcesyjnym, jakie prowadzi kancelaria PLA.partners. Odpowiedź jest precyzyjna, ale jej praktyczne zastosowanie wymaga zrozumienia kontekstu rodzinnego, biznesowego i właścicielskiego. Wybór fundatora ma długofalowe konsekwencje, ponieważ to fundator zapisuje w statucie wolę, według której fundacja będzie działać przez kolejne pokolenia.
Kto może być fundatorem fundacji rodzinnej
Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie. To kluczowy warunek formalny, który wyklucza z roli fundatora osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby, które z różnych powodów nie posiadają pełnej zdolności do czynności prawnych.
Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że ten warunek nie jest formalnością, lecz wyrazem charakteru fundacji rodzinnej jako instytucji ściśle związanej z konkretną osobą i jej wolą. Statut fundacji rodzinnej jest zapisem decyzji życiowej fundatora, dlatego ustawodawca powiązał możliwość jej ustanowienia wyłącznie z osobami fizycznymi.
Akt założycielski albo testament jako podstawa ustanowienia
Fundację rodzinną można ustanowić na dwa sposoby. Pierwszy to akt założycielski, sporządzony za życia fundatora, najczęściej w formie aktu notarialnego. Drugi to testament, w którym fundator zawiera rozrządzenie ustanawiające fundację rodzinną.
Każda z tych dróg ma swoją logikę. Ustanowienie fundacji rodzinnej za życia pozwala fundatorowi obserwować jej funkcjonowanie, dokonywać korekt i prowadzić politykę świadczeń w bezpośredniej relacji z beneficjentami. Ustanowienie fundacji rodzinnej w testamencie sprawia, że fundacja powstaje dopiero po śmierci fundatora, na podstawie złożonego rozrządzenia. W projektach prowadzonych przez PLA.partners pierwszy wariant jest zdecydowanie częstszy, ponieważ daje fundatorowi większą kontrolę i możliwość dostrojenia konstrukcji do realiów.
Kilku fundatorów w jednej fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna może być ustanowiona przez kilku fundatorów. To istotna możliwość praktyczna, ponieważ pozwala wspólnie zaprojektować fundację, na przykład małżonkom albo wspólnikom prowadzącym wspólny biznes. Wspólne fundacje wymagają jednak wyjątkowej staranności w zakresie statutu, kompetencji organów oraz mechanizmu rozstrzygania ewentualnych różnic zdań.
Eksperci PLA.partners projektują fundacje wielofundatorskie z myślą o trwałości decyzji oraz przewidywalności funkcjonowania. Statut takiej fundacji musi rozstrzygać kwestie szczegółowe, w tym zasady ustępowania jednego z fundatorów, podział kompetencji decyzyjnych oraz mechanizm rozliczania mienia wnoszonego przez poszczególnych fundatorów.
Fundacja rodzinna ustanowiona w testamencie, ograniczenie do jednego fundatora
Jeżeli fundacja rodzinna jest ustanawiana w testamencie, może mieć tylko jednego fundatora. To istotne ograniczenie praktyczne. Oznacza, że pary i grupy osób, które chcą wspólnie ustanowić fundację rodzinną, nie mogą tego zrobić na drodze testamentowej. Konieczne jest skorzystanie z aktu założycielskiego sporządzonego za życia.
W praktyce zespołu PLA.partners ten parametr bywa istotny zwłaszcza w przypadku małżonków, którzy planują wspólnie zabezpieczyć rodzinę. Zazwyczaj wybiera się wówczas akt założycielski, a nie wariant testamentowy.
Skutki prawne i biznesowe dla klienta
Z perspektywy decyzyjnej w firmie prywatnej dobór fundatora oznacza:
- konieczność spełnienia warunku pełnej zdolności do czynności prawnych przez fundatora,
- wybór drogi ustanowienia fundacji, akt założycielski albo testament,
- możliwość wspólnego ustanowienia fundacji przez kilku fundatorów, ale tylko poza testamentem,
- konsekwencje statutowe wynikające z liczby fundatorów,
- konsekwencje podatkowe wniesienia majątku przez różnych fundatorów,
- odpowiedzialność fundacji za zobowiązania fundatora w określonym zakresie.
Możliwe działania, plan dla właściciela firmy
W praktyce zespołu PLA.partners decyzja o doborze fundatora obejmuje:
- ustalenie celu fundacji i kręgu osób, które mają realny wpływ na jej projektowanie,
- analizę, czy w danej rodzinie naturalnym fundatorem jest jedna osoba, czy też wskazany jest wariant wielofundatorski,
- wybór drogi ustanowienia, akt założycielski albo testament,
- projekt statutu uwzględniający strukturę fundatorów i ich kompetencje,
- ocenę skutków podatkowych wniesienia majątku przez różnych fundatorów,
- harmonogram wdrożenia obejmujący wniesienie funduszu założycielskiego oraz dalsze wniesienia majątku.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
