W praktyce doradczej PLA.partners jedno z często zadawanych pytań w kontekście budowy wehikułu mającego z zadanie akumulować i chronić majątek brzmi: fundacja rodzinna czy holdingowa, majątkowa spółka z o.o.? Obie konstrukcje pełnią w polskim porządku prawnym ważne funkcje, ale w znacznym zakresie realizują zupełnie różne cele. Jedna jest narzędziem długoterminowej ochrony i przekazywania majątku rodzinie, druga, klasyczną formą prowadzenia aktywnego biznesu. Wybór między nimi nie jest wyborem ideologicznym, lecz konsekwencją rzetelnej analizy celów właściciela. Kancelaria PLA.partners pomaga klientom prywatnym zestawić te dwa rozwiązania i, w wielu przypadkach, połączyć je w spójną strukturę.
Fundacja rodzinna czy spółka z o.o.? Punkt wyjścia decyzji
Wybór pomiędzy spółką a fundacją rodzinną powinien być uzależniony od celu, w jakim jedna z tych organizacji ma zostać założona. Fundacja rodzinna sprawdza się lepiej przy długoterminowej ochronie majątku, planowaniu sukcesji oraz porządkowaniu przepływów pomiędzy biznesem a rodziną. Spółka z o.o. jest natomiast podstawowym wehikułem do prowadzenia bieżącego, aktywnego biznesu, w tym do generowania zysku, zatrudniania pracowników i realizacji kontraktów rynkowych.
Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że w wielu projektach klient prywatny nie musi wybierać między tymi rozwiązaniami. Najczęściej spotykany jest model hybrydowy: spółka operacyjna prowadzi działalność rynkową, a fundacja rodzinna pełni rolę właściciela tej spółki, obejmując ochroną i porządkując majątek rodziny.
Cel działania, czyli na czym polega zasadnicza różnica
Fundacja rodzinna nie działa wyłącznie w celu generowania zysku, spółka z o.o. – wręcz przeciwnie. To nie niuans, lecz fundamentalna różnica. Spółka z o.o. jest skonstruowana tak, by efektywnie prowadzić biznes nastawiony na zysk i podział tego zysku pomiędzy wspólników. Fundacja rodzinna ma chronić majątek, przekazywać go kolejnym pokoleniom i realizować politykę świadczeń wynikającą z woli fundatora.
W praktyce zespołu PLA.partners ten kierunek decyzyjny jest punktem startu rozmowy z klientem. Dopiero określenie czy klient potrzebuje prowadzenia aktywnego biznesu, czy też zabezpieczenia majątku, pozwala wskazać właściwą konstrukcję prawną.
Działalność gospodarcza, zakres dozwolony i ograniczony
Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko w ograniczonym zakresie wskazanym w przepisach jako tzw. dozwolona działalność gospodarcza. Wyjście poza ten katalog skutkuje utratą zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów spoza katalogu. Spółka z o.o. nie ma takich ograniczeń, prowadzi działalność w pełnym zakresie dopuszczonym dla przedsiębiorców.
Ten parametr ma decydujące znaczenie w sytuacjach, w których właściciel rozważa czy fundacja rodzinna może prowadzić konkretną aktywność biznesową, na przykład produkcję, usługi czy najem krótkoterminowy. Eksperci PLA.partners każdorazowo analizują planowany model biznesowy w odniesieniu do katalogu dozwolonej działalności.
Właściciel a fundator, struktura majątkowa
W przypadku fundacji rodzinnej nie istnieje postać jej właściciela. Majątek wniesiony do fundacji rodzinnej staje się jej własnością, a sama fundacja występuje w roli właściciela tego majątku. Fundator nie jest właścicielem fundacji ani jej majątku, ale może w statucie określić zasady gospodarowania mieniem i krąg beneficjentów. Spółka z o.o. ma natomiast wspólników, którzy są jej właścicielami i którzy korzystają z praw udziałowych, w tym z prawa do udziału w zysku.
Z perspektywy planowania sukcesji to fundamentalna różnica. W spółce z o.o. udziały są dziedziczone, dzielone i podlegają klasycznym regułom obrotu. W fundacji rodzinnej majątek nie podlega dziedziczeniu w klasycznym sensie, fundacja działa po śmierci fundatora niezależnie od losów osobistych poszczególnych członków rodziny.
Opodatkowanie, fundacja rodzinna a spółka z o.o.
Fundacja rodzinna co do zasady jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dozwolonej działalności gospodarczej. Wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów podlegają standardowo stawce 15% w podatku dochodowym od osób fizycznych, a w określonych wariantach rodzinnych obowiązują stawka 10% lub zwolnienie (0%). Spółka z o.o. opodatkowana jest standardowo stawką 19% w podatku dochodowym od osób prawnych lub 9% dla małych podatników, a wypłaty zysku do wspólników są opodatkowane dodatkowo (PIT 19% w przypadku osób fizycznych będących właścicielami).
W praktyce zespołu PLA.partners ten układ podatkowy jest jednym z istotnych argumentów po stronie fundacji rodzinnej, gdy klient prywatny chce akumulować i pomnażać majątek, a nie wyłącznie generować bieżący zysk operacyjny.
Model hybrydowy, fundacja rodzinna i spółka z o.o. razem
W praktyce klienta prywatnego fundacja rodzinna i spółka z o.o. nie są rozwiązaniami konkurencyjnymi, lecz uzupełniającymi się. Najczęściej wybierany jest model, w którym spółka z o.o. prowadzi aktywny biznes, a fundacja rodzinna jest jej wspólnikiem, czyli właścicielem udziałów. Takie ułożenie pozwala połączyć efektywność operacyjną spółki z długoterminową ochroną majątku zapewnianą przez fundację.
Maciej Pilarek wskazuje, że dobrze zaprojektowany model hybrydowy pozwala uzyskać efekt podatkowy, sukcesyjny i ochronny niemożliwy do osiągnięcia w samej spółce z o.o. lub samej fundacji rodzinnej.
Skutki prawne i biznesowe dla klienta
Z perspektywy właściciela, zarządu i działu finansowego decyzja o wyborze konstrukcji prawnej oznacza:
- różnicę w długoterminowej ochronie majątku przed ryzykiem gospodarczym i sukcesyjnym,
- różnicę w możliwym zakresie prowadzonej działalności gospodarczej,
- różnicę w opodatkowaniu zarówno na poziomie podmiotu, jak i wypłat,
- różnicę w mechanizmie przekazywania kontroli kolejnym pokoleniom,
- różnicę w obowiązkach księgowych, sprawozdawczych i korporacyjnych,
- różnicę w sposobie ujęcia majątku przy ewentualnym konflikcie rodzinnym lub rozwodzie.
Możliwe działania, plan dla właściciela firmy
W praktyce zespołu PLA.partners decyzja o fundacji rodzinnej, spółce z o.o. lub modelu hybrydowym układa się w sekwencję:
- diagnoza celu klienta, czy w priorytecie jest ochrona majątku, czy aktywny biznes,
- analiza istniejących struktur własnościowych i ich efektywności,
- ocena majątku, ryzyk gospodarczych i planów sukcesyjnych,
- projekt konstrukcji docelowej, samodzielnej fundacji, samodzielnej spółki lub modelu hybrydowego,
- ocena podatkowa wybranego rozwiązania,
- harmonogram wdrożenia, w tym kolejności zakładania podmiotów i wnoszenia majątku,
- plan obsługi bieżącej, w tym księgowości, sprawozdawczości i obsługi korporacyjnej.
Fundacja rodzinna jest lepszym wyborem dla osób, które chcą chronić swój majątek, a spółka z o.o. dla osób, które pragną prowadzić aktywną działalność gospodarczą nastawioną bezpośrednio na zysk. Najczęściej jednak właściwą odpowiedzią jest połączenie obu rozwiązań w spójną strukturę.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
