Rozwód jest jednym z najczęstszych zdarzeń, które realnie zagrażają stabilności majątku biznesowego. Podział majątku wspólnego potrafi zatrzymać sukcesję firmy, zaburzyć politykę dywidendową, wymusić sprzedaż aktywów, a w skrajnych sytuacjach zniweczyć wieloletnie inwestycje. Kancelaria PLA.partners doradza właścicielom firm w wykorzystaniu fundacji rodzinnej jako narzędzia ochrony majątku przed skutkami przyszłego, hipotetycznego rozwodu, ale również jako narzędzia uporządkowania sytuacji majątkowej małżonków za życia, w tym dla zabezpieczenia dzieci.
Czy fundacja rodzinna chroni majątek przed rozwodem? Krótka odpowiedź
Tak, fundacja rodzinna jest jedną z najsilniejszych konstrukcji prawnych pozwalających trwale wyodrębnić majątek z masy majątkowej małżonków. Mechanizm jest prosty w opisie, ale wymagający w projektowaniu. Mienie wniesione do fundacji rodzinnej staje się jej własnością i przestaje być składnikiem majątku małżonków. W konsekwencji, w przypadku rozwodu, majątek zgromadzony w fundacji nie jest przedmiotem podziału.
Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że ta cecha fundacji rodzinnej ma fundamentalne znaczenie dla rodzin, w których majątek był budowany przez lata.
Dlaczego fundacja rodzinna realnie wyłącza majątek z masy małżeńskiej?
Fundacja rodzinna działa jako samodzielna osoba prawna, odrębna od fundatora i beneficjentów. Samo bycie fundatorem lub beneficjentem nie oznacza nabycia udziałów ani jakichkolwiek praw o charakterze właścicielskim w majątku fundacji. To zasadnicza różnica wobec spółki, w której wspólnicy posiadają udziały i te udziały są elementem majątku osobistego.
W praktyce zespołu PLA.partners ta cecha jest często kluczowym argumentem za wyborem fundacji rodzinnej. Aktywa, które znalazły się w fundacji, są zarządzane przez nią samodzielnie, a fundator i beneficjenci są pozbawieni klasycznych praw właścicielskich w stosunku do nich.
Zgoda obojga małżonków przy wnoszeniu majątku wspólnego
Wniesienie majątku objętego wspólnością małżeńską do fundacji rodzinnej powoduje jego wykluczenie ze wspólnej masy majątkowej małżonków. Wymaga to jednak uprzedniej zgody obojga małżonków. Po dokonaniu tej czynności dany składnik majątkowy przestaje być częścią majątku wspólnego. Oznacza to, że fundacja rodzinna nie jest narzędziem do jednostronnego ukrycia majątku przed małżonkiem. Wniesienie aktywów wspólnych musi być wynikiem wspólnej decyzji, podjętej w okresie, gdy relacja małżeńska na to pozwala.
Co dzieje się z majątkiem fundacji w razie rozwodu?
W przypadku rozwodu żaden z małżonków nie może wywodzić roszczeń do majątku fundacji wyłącznie z tego powodu, że wcześniej wchodził on w skład majątku wspólnego. Z formalnego punktu widzenia ten majątek nie należy już do żadnego z małżonków, lecz do fundacji rodzinnej. Postępowanie podziałowe nie obejmuje aktywów fundacji.
Ten układ jest szczególnie korzystny w sytuacjach, w których obawa o przyszłą stabilność relacji małżeńskiej nie powinna wpływać na trwałość firmy. Fundacja rodzinna pozwala oddzielić ryzyko osobiste od majątku biznesowego.
Fundacja rodzinna jako narzędzie zabezpieczenia dzieci
Fundacja rodzinna może być projektowana z myślą o zabezpieczeniu finansowym wspólnych dzieci małżonków, zwłaszcza małoletnich. Pozwala przesunąć istotne składniki majątku rodziców do fundacji, ukierunkowując jej cel na realizację potrzeb i interesów dzieci. W ten sposób fundacja rodzinna nie tylko chroni majątek przed ryzykiem rozwodu, ale również zapewnia ciągłość zabezpieczenia kolejnego pokolenia.
W projektach prowadzonych przez PLA.partners ten model jest często wybierany przez rodziny, w których dzieci są jeszcze małe, a ryzyka życiowe rodziców powinny być zaadresowane w sposób długofalowy.
Granice ochrony, alimenty i zobowiązania fundatora
Fundacja rodzinna nie zapewnia całkowitej ochrony majątku. Fundacja bowiem odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem, w tym z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Tej odpowiedzialności nie można ograniczyć ani wyłączyć bez zgody wierzyciela. Jeżeli obowiązek alimentacyjny fundatora powstał już po ustanowieniu fundacji, fundacja również odpowiada za jego wykonanie. W przypadku, gdy egzekucja z majątku fundatora obowiązku alimentacyjnego powstałego po ustanowieniu fundacji okaże się bezskuteczna, uprawniony może prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej.
Odpowiedzialność fundacji rodzinnej za alimenty fundatora ogranicza się jednak do wartości mienia wniesionego przez fundatora, według stanu z chwili wniesienia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela. Jednocześnie fundator nie odpowiada swoim majątkiem osobistym za zobowiązania fundacji.
Skutki prawne i biznesowe dla klienta
Z perspektywy właściciela firmy, członka zarządu i osób odpowiedzialnych za majątek prywatny ochrona przed rozwodem przy pomocy fundacji rodzinnej oznacza:
- trwałe wyodrębnienie aktywów wniesionych do fundacji ze wspólnej masy majątkowej małżonków,
- zminimalizowanie ryzyka, że firma zostanie podzielona w wyniku rozwodu,
- możliwość zaprojektowania ochrony interesów dzieci, zwłaszcza małoletnich,
- konieczność uzyskania zgody obojga małżonków przy wnoszeniu majątku wspólnego,
- utrzymanie odpowiedzialności fundacji za zobowiązania alimentacyjne fundatora w określonym zakresie,
- konieczność osadzenia decyzji w rzetelnej diagnozie sytuacji majątkowej i prawnej małżonków.
Możliwe działania, plan dla właściciela firmy
W pracy zespołu PLA.partners ochrona majątku przed skutkami rozwodu z wykorzystaniem fundacji rodzinnej obejmuje:
- diagnozę aktualnej sytuacji majątkowej małżonków oraz dotychczasowych ustaleń,
- ocenę celów rodzinnych i biznesowych obu stron,
- projekt fundacji rodzinnej z polityką świadczeń ukierunkowaną na rodzinę i dzieci,
- ustalenie kolejności i zakresu wnoszenia majątku, w tym majątku wspólnego,
- zabezpieczenie zgód obojga małżonków oraz dokumentacji prawnej,
- analizę ekspozycji na zobowiązania alimentacyjne fundatora,
- model obsługi bieżącej fundacji w wieloletnim horyzoncie.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Wejdź na PLA.partners i skontaktuj się z naszym zespołem, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
O autorze
